Bariera w mówieniu – jak to jest naprawdę

W ogłoszeniach szkół językowych, nauczycieli prywatnych i korepetytorów króluje to samo hasło: „pomożemy ci przełamać barierę językową”. Oczywiście to odpowiedź na potrzeby rynku – chcemy pokonać barierę. Zupełnie jakby to była jakaś obsesja. Ale czy rzeczywiście to najważniejsza rzecz w nauce języka? Właściwie, co to takiego ta bariera i dlaczego jedni ją mają a inni nie? Może tu tkwi sedno sprawy?

problem z barierą językową

Jakie osoby nie mają bariery językowej

Po kilku latach obserwowania moich uczniów mam pewne wnioski. Osoby, które mają częste kontakty z obcokrajowcami, czy to w pracy, czy poprzez rodzinę i znajomych, nie mają bariery językowej. Są po prostu zmuszone przez sytuacje życiowe do mówienia, niezależnie od swojego poziomu znajomości języka i popełnianych błędów. Takie osoby wypracowują pewne techniki, które ułatwiają im porozumiewanie.

Jakie sposoby stosują osoby, które nie mają bariery językowej

Posługują się prostymi, jasnymi zdaniami, używając struktur gramatycznych, które dobrze znają.

Potrafią parafrazować, czyli „mówić naokoło”, kiedy nie znają odpowiedniego słowa, czy wyrażenia

Znają dużo potocznych zwrotów i wyrażeń, dzięki czemu brzmią naturalnie, wypowiadają poprawnie zwroty, które innym sprawiają często problemy np.: masz rację, zgadzam się, nie rozumiem itp.

Rozumieją ogólny sens wypowiedzi (np. po pierwszym przesłuchaniu nagrania audio), chociaż często nie znają lub nie wychwytują wielu poszczególnych słów.

Nie przejmują się popełnianymi błędami, tylko mówią.

Skupiają się na tym, co potrafią a nie na tym, czego nie potrafią. Najważniejsza dla nich jest komunikacja wiec dążą do tego, żeby druga strona zrozumiała ich komunikat.

Jeśli się gdzieś zaplątają, zaczynają z drugiej strony, opisowo, za pomocą porównań, przeciwieństw, skojarzeń, aż rozmówca zrozumie przekaz. Nie poddają się.

Nie znaczy to oczywiście, że mówią poprawnie. Wręcz przeciwnie, często robią podstawowe błędy, ale mimo tego z reguły można ich zrozumieć.

Nauczyciele często lubią takiego ucznia. Nie trzeba go specjalnie zachęcać do rozmowy, dyskusji, czy innych aktywności związanych z mówieniem. Jednocześnie praca nad podniesieniem poprawności wypowiedzi ucznia jest ciekawym, choć niełatwym wyzwaniem.

Jakie osoby mają barierę w mówieniu

Uczniowie, którzy mają sporadyczny kontakt z językiem, na przykład na wakacjach a najczęściej jedynie na lekcji, doświadczają dużych problemów z mówieniem. Takie osoby same nie szukają kontaktu z językiem a nawet nie podejmują ryzyka by zmierzyć się z autentycznymi tekstami w Internecie, wziąć udział w dyskusji na forum, czy obejrzeć video bez napisów.

Co ciekawe, osoby te zazwyczaj radzą sobie z gramatyką i dobrze czują się w bezpiecznych ramach ćwiczeń, które opierają się na pewnym schemacie np. wpisz w dziury, połącz, zmień formę wyrazu itd.

Dlaczego niektórzy nie mogą przełamać bariery językowej

Osoby z problemem bariery językowej bojkotują własną naukę poprzez niżej wymienione, złe nawyki.

Za długo zastanawiają się i układają w głowie wypowiedź, przez co tracą płynność i naturalność.

Tłumaczą z polskiego, co rodzi trzy poważne problemy. Po pierwsze stosują zły szyk zdania, bo wkładają obcojęzyczne słowa w polskie struktury gramatyczne. Po drugie nie są w stanie stworzyć wypowiedzi, bo nie znają słów lub odpowiedniej gramatyki, żeby przetłumaczyć skomplikowane i wyrafinowane zdania, które ułożyli sobie po polsku. Po trzecie tworzą zwroty, które nie istnieją w obcym języku, bezpośrednio tłumacząc wyrażenia idiomatyczne, przysłowia, powiedzonka, stąd słynne thank you from the mountain – dziękuję z góry.

Czekają aż nauczyciel kiwnie głową, na znak, że jest w porządku, czy podpowie słówko, boją się ryzykować.

Pytają „jak powiedzieć…” zamiast próbować samemu sobie poradzić

Przechodzą na polski, żeby wyjaśnić, o co im chodzi

Mają problem ze zrozumieniem ogólnego sensu wypowiedzi (np. tekstu, nagrania), bo skupiają się na słówkach, których nie znają, a nie na całości treści.

Wyżej wspomniane zachowania są wyrazem lęku przed ośmieszeniem w razie popełnienia błędów. Tym czasem to nie błędy są największym problemem tych osób, ale te nieszczęsne zachowania. Oduczenie takich złych nawyków bywa często trudniejsze, niż wyeliminowanie błędów językowych. Zdawkowe, ostrożne wypowiedzi nie pokazują całego obrazu, tak naprawdę nie wiesz, jakie błędy popełniasz, z czym masz problem i nie masz nad czym pracować.

Czy można przełamać barierę w mówieniu i jak to zrobić

Nie tylko można, ale i trzeba przełamać barierę językową. Bez tego, będziesz jak ktoś, kto ma ścianę wytapetowaną dyplomami ukończenia różnych kursów i studiów a w praktyce niewiele umie zrobić.

Przede wszystkim musisz zmienić podejście do nauki, wziąć większą odpowiedzialność za własne postępy, usamodzielnić się, zacząć podejmować ryzyko. Gdy życie zmusi cię by użyć języka obcego, nie będzie obok nauczyciela, który kiwnie głową albo podpowie słówko. Jeśli nie wypracujesz sposobów na trudne sytuacje językowe, będziesz wiecznie zdany na inne osoby, które jakoś się komunikują. Jakie to sposoby? Dokładnie te, które stosują ludzie bez bariery. Przeczytaj jeszcze raz początek artykułu.

Nie musisz znać tysięcy słów i całej gramatyki, żeby się komunikować. Wykorzystaj to, co umiesz, szukaj we własnych zasobach, uprość, jeśli się zaplątasz.

Nawet jeśli nie masz wielu sytuacji w życiu, w których musisz używać języka obcego, wykorzystaj każdą sposobność, żeby ćwiczyć. Jeśli wyjeżdżasz za granicę, nie chowaj się za znajomymi, którzy lepiej mówią, ty zamawiaj w restauracjach, pytaj o drogę, potarguj się ze sprzedawcą.

Wyobraź sobie najgorszy scenariusz, w którym wszystko plączesz i robisz same błędy. W najgorszym razie strasznie się natrudzisz, będzie mnóstwo wstydu a w rezultacie się nie dogadasz. No i co? Za chwilę wszyscy zapomną o całym zdarzeniu, a ty możesz wyciągnąć wnioski na przyszłość i czegoś się nauczyć.

Szukaj kontaktu z autentycznym językiem, masz przecież mnóstwo możliwości. Obejrzyj i skomentuj filmik na YouTube, podyskutuj na forum, czytaj i komentuj blogi, grupy na Facebooku, oglądaj i komentuj zdjęcia na Instagramie, cokolwiek lubisz robić, rób w języku, którego się uczysz. I nie zasłaniaj się wymówkami, że nie masz na to czasu.

Zobacz, to nie trudne

Dam ci dwa przykłady z moich lekcji. Dwójka uczniów, ten sam obrazek – widoczek z Disneylandu. Lekcje są 1-na-1 więc uczniowie nie pracują ze sobą. Każdy na swojej lekcji dostaje obrazek do opisania. Można opisać z detalami, można spekulować na temat możliwości spędzania czasu w takim miejscu, albo kto odwiedza takie miejsca, kto tam pracuje, komu się podoba taka rozrywka, a komu nie. Nikogo nie ograniczam, niech tylko mówi.

Osoba z barierą w mówieniu zaczyna swój opis: To jest Disneyland. – Mówi po angielsku a po chwili już przechodzi na polski: Nie wiem jak jest prostopadłościan, bo tu są takie drzewa w kształcie walców, prostopadłościanów i sześcianów. Nie znam takich słów.

A teraz osoba bez bariery w mówieniu: To jest Disneyland. Jest ładna pogoda i przyszło dużo ludzi. To są rodzice z dziećmi. Na środku jest bardzo kolorowy zamek i most. Dookoła zamku są takie śmieszne drzewa, wyglądają jak pudełka.

Można?

Skończ z obsesją na punkcie bariery językowej

Pokonanie bariery językowej to tylko jeden z elementów nauki języka. Nie wyolbrzymiaj jego znaczenia. Pokonanie bariery w mówieniu nie może być twoim jedynym celem. „Najważniejsze, żeby się jakoś dogadać” twierdzi sporo osób. Jednak bez odpowiedniego słownictwa, poprawnej wymowy, właściwych struktur, w wielu okolicznościach po prostu się nie dogadasz.

Tak naprawdę jakoś dogadasz się tylko w prostych sytuacjach, ale nie zdziw się, gdy ktoś cię zlekceważy albo potraktuje z pobłażaniem, bo rojąca się od błędów wypowiedź kojarzy się z kimś niezbyt inteligentnym. Chyba tego nie chcesz.

Co robić

Pracuj nad płynnością. Zastanów się, co cię hamuje i jak temu można zaradzić. Używaj języka tak często, jak tylko możesz. Odważ się i napisz krótki komentarz w mediach społecznościowych, pod czyimś wpisem na blogu, na forum. Wykorzystaj swoje zajęcia językowe, nie pozwól by nauczyciel musiał na siłę wyciągać z ciebie jakąś wypowiedź, przejmij inicjatywę, zagaduj, komentuj, dyskutuj, pytaj. Jeśli nie będziesz trenować, nie uzyskasz żadnych rezultatów.

Ćwicz strategie stosowane przez ludzi bez bariery językowej. Nie skupiaj się nad tym, czego jeszcze nie umiesz, ale jak wykorzystać to, co już umiesz.

Nie lekceważ poprawności. Pracuj w równiej mierze nad innymi umiejętnościami językowymi, dzięki czemu nabierzesz więcej pewności siebie a przede wszystkim będziesz w stanie wyrażać się precyzyjniej w wielu różnych okolicznościach.

Co ty na to? Jeśli masz jakieś przemyślenia, podziel się w komentarzu.

Jeśli uważasz, że kogoś może ten tekst zainteresować, podziel się nim mailem lub w mediach społecznościowych – wystarczy wybrać odpowiedni przycisk pod artykułem.

Print Friendly, PDF & Email
Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmail

Katarzyna Lwowska

Lektorka języka angielskiego specjalizująca się w indywidualnych zajęciach dla dorosłych. Posiada certyfikat CELTA uprawniający do nauczania dorosłych w szkołach językowych na świecie. Współpracowała ze szkołami językowymi w Warszawie ucząc języka ogólnego i biznesowego. Od 2011 roku prowadzi własną działalność szkoleniową. Z wykształcenia ekonomista, z 17-to letnim stażem pracy w międzynarodowych korporacjach.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.